Świat islamu w akcji propagandowej prometeistów: Kongres Muzułmański w Jerozolimie w 1931 roku

Iurii Chainskyi

[niniejszy tekst pierwotnie opublikowany został w: 
"Nowy Prometeusz" nr 9, lipiec 2016, ss. 105-113]

Fora muzułmańskie zajmowały poważne miejsce w akcji propagandowej prometeistów. Jednym z pierwszych, który podkreślił ich doniosłe znaczenie w agitacji antyradzieckiej był Roman Knoll, poseł RP w Turcji w latach 1924-1926. W raporcie dla MSZ, z września 1924 r., wyartykułował on potrzebę zwrócenia uwagi świata islamu na fakt prześladowań muzułmanów w ZSRR. Zaznaczał w tym kontekście: „Jednakże ani Kaukaz w najszerszem ujęciu, ani Turkiestan z Chiwą i Bucharą włącznie nie wyczerpują problematu muzułmanów Rosji, która, po Indiach Angielskich i Indiach Holenderskich jest najpoważniejszem mocarstwem muzułmańskim świata. Na to, aby polityka nasza mogła podejść do praktycznego zdyskontowania tej kolosalnej 25-miljonowej masy nie wystarczą nam ani oficjalne stosunki nasze ze świeckim rządem angorskim, ani półprywatny kontakt z połowiczną czy bezwzględną opozycją turecką; musimy jednocześnie sięgać względem organizacji religijnych Islamu”.

PEŁEN TEKST ARTYKUŁU W PDF

Беларусь в восточной политике Польши в 1920-х годах

Владимир Комар

[текст первоначально опубликован в:
"Nowy Prometeusz" nr 9, lipiec 2016, ss. 95-103]

В польской государственной традиции и историографии словосочетание «восточная политика» имеет специфический оттенок. Им подразумевается внешняя политика Польши относительно ее восточных соседей: Литвы, Украины, Беларуси и России. Последняя, без сомнения, всегда выступала главным соперником усиления польського влияния в регионе Восточной Европы.
Возрождение независимой Польши 11 ноября 1918 г. актуализировало проблему создания государственной идеологии, на которой бы строилась ее внутренняя и внешняя политика. Одним из ее вариантов стала идея федерализма, предполагавшая руководящую роль Польского государства в регионе Восточной Европы и направленная, главным образом, против России1. Ее сторонники во главе с Юзефом Пилсудским стремились к воссозданию общего федеративного государства Польши, Литвы, Беларуси и Украины, подобного давней Речи Посполитой. Тем самым польские политики старались противостоять стремлению большевиков разжечь пожар мировой революции и пытались утвердить доминацию Польши в Восточной Европе.

ПОЛНЫЙ ТЕКСТ СТАТЬИ В PDF

„Ukraiński Mazarini”? – Roman Smal-Stocki i Polacy

Jan Pisuliński

[niniejszy tekst pierwotnie opublikowany został w: 
"Nowy Prometeusz" nr 9, lipiec 2016, ss. 79-93]

Czytelnikom zainteresowanym ruchem prometejskim chyba nie potrzeba przedstawiać osoby naszego bohatera. Była już wielokrotnie opisywana. Jego postać przedstawiali: Iwan Kedryn-Rudnyćkyj, Jerzy Nakaszydze, Andrzej A. Zięba i Wołodymyr Komar. Nie jest to więc osoba nieznana, chociaż zasługuje z pewnością na pełną biografię. Stąd raczej uzupełnię niż nakreślę portret mojego bohatera, zwracając uwagę na niektóre, może mniej znane aspekty jego aktywności politycznej w okresie międzywojennym, związane z kontaktami z polskimi władzami.

PEŁEN TEKST ARTYKUŁU W PDF

Забытый Газават. Горцы Северного Кавказа в борьбе за свободу и независимость (1919-1921). Часть II. В борьбе с большевизмом

Георгий Мамулиа

[текст первоначально опубликован в:
"Nowy Prometeusz" nr 8, październik 2015, ss. 81-122]

Во второй половине февраля 1920 г. Советом обороны было принято решение, воспользовавшись бегством добровольческой армии с Северного Кавказа, восстановить там организационные структуры Горской Республики, поставив, таким образом, большевиков перед свершившимся фактом. С этой целью председателем Совета обороны шейхом Али-Хаджи Акушинским был издан приказ об обязательном возвращении на территорию Горской Республики всех представителей интеллигенции, укрывшихся от деникинского нашествия в Закавказье.

ПОЛНЫЙ ТЕКСТ СТАТЬИ В PDF

М.Э. Расулзаде и его соратники в годы Второй мировой войны

Насиман Ягублу

[текст первоначально опубликован в:
"Nowy Prometeusz" nr 8, październik 2015, ss. 123-136]

Одной из целей сотрудничества немцев с лидерами эмигрантов различных народов в годы Второй мировой войны, была работа с военнопленными. Гитлеровская Германия вела переговоры с эмигрантами и их учреждениями, посредством 2-х министерств: посредством Министерства Иностранных Дел и Восточного Министерства. В Министерстве Иностранных Дел во главе данного дела стоял бывший посол Германии в Москве, Вернер фон дер Шуленбург, а в Министерстве Востока – Альфред Розенберг. Иногда дела данных министерств пересекались, что приводило к противоречиям.

ПОЛНЫЙ ТЕКСТ СТАТЬИ В PDF

Stypendyści z narodów „prometejskich” w latach 1928-1939: próba portretu zbiorowego

Paweł Libera

[niniejszy tekst pierwotnie opublikowany został w: 
"Nowy Prometeusz" nr 7, kwiecień 2015, ss. 147-166]

Jedną z konsekwencji zamachu majowego 1926 roku była zmiana stosunku władz II Rzeczpospolitej do ruchu prometejskiego, który dzięki temu w następnych latach wkroczył w fazę dynamicznego rozwoju. W trakcie prac nad tworzeniem struktur prometejskich pamiętano o konieczności przygotowania nowych kadr wojskowych i cywilnych, które mogły być wykorzystane w odpowiedniej chwili do walki o odzyskanie niepodległości albo zastąpienia starszych działaczy. W tym celu w szeregach Wojska Polskiego znalazła się grupa oficerów kontraktowych z narodów prometejskich, a dla cywilów przygotowano specjalny „program” stypendialny. 

PEŁEN TEKST ARTYKUŁU W PDF

Забытый Газават. Горцы Северного Кавказа в борьбе за свободу и независимость (1919-1921 гг.) Часть I В борьбе с добровольческой армией

Георгий Мамулиа

[текст первоначально опубликован в:
"Nowy Prometeusz" nr 7, kwiecień 2015, ss. 103-143]

К концу 1918 г., ситуация на Кавказе изменилась далеко не в лучшую сторону для стремящихся к независимости народов Северного Кавказа, Азербайджана и Грузии. В глазах большинства представителей стран победившей Антанты, горцы и азербайджанцы являлись протеже турок, а грузины, – союзниками немцев. Соответственно, и независимость Северного Кавказа, Азербайджана и Грузии рассматривалась ими не как естественное стремление кавказских народов к освобождению от русского колониального ига, а как искусственно созданное Константинополем и Берлином сепаратистское движение, имеющее целью ослабить Россию как союзника Антанты в годы Первой мировой войны. 

ПОЛНЫЙ ТЕКСТ СТАТЬИ В PDF

Материальное положение грузинской армии перед войной с большевистской Россией 1921 г.

Дмитрий Силакадзе

[текст первоначально опубликован в:
"Nowy Prometeusz" nr 7, kwiecień 2015, ss. 169-180]

После имевшей место в феврале-марте 1921 г. вооруженной агрессии большевистской России против Грузинской Демократической Республики и последующей за этим оккупацией Грузии прошел почти век и сегодня на многие вопросы и детали военного характера надо дать ответы, с целью составить максимально точный и объективный анализ войны. В этом процессе большое значение придается знанию того, в каком положении находились вооруженные силы противостоящих сторон к началу боевых действий. На основе до сих пор неизвестных документов, найденных в фондах Центрального исторического архива Грузии и Архиве Министерства внутренних дел, на основе некоторых мемуаров и материалов прессы, постараемся точно восстановить и проанализировать в каком материальном положении встретили военную интервенцию красной России вооруженные силы первой Грузинской Республики.

ПОЛНЫЙ ТЕКСТ СТАТЬИ В PDF

 

Tevfik Rüştü i polska polityka prometejska w kontekście sprawy wydalenia Simona Mdiwaniego z Turcji w 1928 r.

Jurij Czainskij

[Niniejszy tekst pierwotnie opublikowany został w: 
"Nowy Prometeusz" nr 6, październik 2014, ss. 103-118]

Po podbiciu przez Sowiety w lutym-marcu 1921 r. Gruzji, jako ostatniego niepodległego państwa na Kaukazie, większość gruzińskich oraz niegruzińskich działaczy antyradzieckich skupionych w Tyflisie była zmuszona ratować się emigracją do sąsiedniej Turcji. Krótkie wspomnienie o tych wydarzeniach znajduje się w raporcie pełnomocnika wojskowego w Konstantynopolu Józefa Porzeckiego dla Oddziału II z 22 marca 1921 r.: „Wczoraj 21 marca przyszła tu wiadomość o zajęciu Batumu przez bolszewików, t.j. przez oddziały gruzińskie, które przeszły na stronę bolszewików. […]. Codzień przybywa do Konstantynopola sporo uchodźców gruzińskich, ale wiadomości otrzymywane od nich są tak fantastyczne, że powtarzać ich nawet z zastrzeżeniem nie mogę”1.

PEŁEN TEKST ARTYKUŁU W PDF

Program stypendialny Instytutu Wschodniego – próba przygotowania nowych kadr dla ruchu prometejskiego

Paweł Libera

[Niniejszy tekst pierwotnie opublikowany został w: 
"Nowy Prometeusz" nr 6, październik 2014, ss. 85-100]

Po utracie niepodległości przez Gruzję w lutym 1921 roku bolszewicy już podbili większość państw i narodów, które wcześniej próbowały odzyskać wolność. Część działaczy politycznych, wojskowych i elit udała się na emigrację, gdzie różnymi sposobami starała się działać na rzecz odzyskania utraconej niezawisłości. W tym samym czasie, kiedy w Polsce po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej i podpisaniu Traktatu Ryskiego wygasły nadzieje na realizację programu federacyjnego Józefa Piłsudskiego podjęto decyzję o zaangażowaniu się w politykę prometejską.

PEŁEN TEKST ARTYKUŁU W PDF